Trạm bơm là một trong những bộ phận quan trọng của hệ thống phòng cháy chữa cháy sử dụng nước. Khi có sự cố, hệ thống bơm phải bảo đảm nguồn nước và áp lực cần thiết theo thiết kế để phục vụ các thiết bị chữa cháy. Vì vậy, vận hành trạm bơm PCCC không chỉ là thao tác bật hoặc tắt máy bơm mà còn bao gồm việc kiểm tra nguồn nước, van đường ống, tủ điều khiển, nguồn điện, nhiên liệu và tình trạng sẵn sàng của toàn bộ hệ thống. Một trạm bơm PCCC có thể được cấu hình khác nhau tùy loại công trình. Một hệ thống phổ biến có thể gồm bơm bù áp, bơm chữa cháy chính chạy điện, bơm dự phòng chạy diesel, tủ điều khiển, đường ống hút, đường ống đẩy, van, đồng hồ áp lực và các thiết bị giám sát. Do đó, người vận hành cần thực hiện theo hồ sơ thiết kế, hướng dẫn của nhà sản xuất và quy trình đã được phê duyệt cho từng công trình.
Bơm bù áp có nhiệm vụ duy trì áp lực của hệ thống ở trạng thái thường trực và bù lượng nước hoặc sự sụt giảm áp lực nhỏ trong đường ống. Khi áp lực giảm trong phạm vi cài đặt, bơm bù áp có thể tự động khởi động để khôi phục áp lực.
Đây là thiết bị cung cấp lưu lượng nước chữa cháy chính khi hệ thống có yêu cầu lớn về nước. Bơm có thể sử dụng động cơ điện hoặc cấu hình khác tùy thiết kế.
Một số hệ thống sử dụng bơm động cơ diesel làm phương án dự phòng trong trường hợp nguồn điện hoặc bơm chính gặp sự cố. Việc kiểm tra ắc quy, nhiên liệu, mức dầu và tình trạng động cơ là nội dung cần được quan tâm trong quá trình quản lý trạm bơm.
Tủ điều khiển có chức năng điều khiển máy bơm, nhận tín hiệu và hiển thị trạng thái hoạt động. Người vận hành cần nắm rõ các đèn báo, cảnh báo lỗi, chế độ Auto, Manual và các tín hiệu liên quan trước khi thực hiện thao tác.
Trước khi vận hành cần xác nhận bể nước hoặc nguồn cấp nước chữa cháy đang ở trạng thái phù hợp. Không nên đưa hệ thống vào vận hành khi nguồn nước không bảo đảm theo yêu cầu thiết kế.
Kiểm tra trực quan toàn bộ đường ống tại khu vực trạm bơm. Các van phục vụ cấp nước chữa cháy phải ở đúng trạng thái theo sơ đồ vận hành. Cần chú ý các dấu hiệu rò rỉ, ăn mòn, rung bất thường hoặc hư hỏng cơ khí. Không tự ý đóng hoặc thay đổi trạng thái của các van quan trọng nếu không có yêu cầu từ quy trình vận hành hoặc người có trách nhiệm.
Quan sát thân bơm, khớp nối, động cơ và các bộ phận liên quan. Kiểm tra đồng hồ áp lực, tình trạng rò rỉ và những dấu hiệu bất thường trước khi đưa thiết bị vào hoạt động. Đối với bơm diesel, cần kiểm tra thêm nhiên liệu, dầu bôi trơn, ắc quy, hệ thống làm mát và các điều kiện khởi động theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Kiểm tra nguồn điện, đèn báo, tín hiệu cảnh báo và trạng thái của tủ. Với hệ thống được thiết kế vận hành tự động, bộ điều khiển cần được đặt ở chế độ phù hợp để hệ thống có thể phản ứng khi áp lực đường ống thay đổi.
Trước khi khởi động, người vận hành kiểm tra khu vực phòng bơm sạch sẽ, thông thoáng, không có vật cản và không xuất hiện dấu hiệu bất thường. Hệ thống đường ống, van, tủ điều khiển và máy bơm phải nằm trong trạng thái sẵn sàng.
Xác nhận nguồn điện cấp cho hệ thống đáp ứng yêu cầu vận hành. Với hệ thống có bơm diesel, cần kiểm tra đồng thời nguồn nhiên liệu và ắc quy khởi động.
Sau khi hoàn tất kiểm tra, xác nhận tủ điều khiển đang ở chế độ vận hành phù hợp với thiết kế. Chế độ tự động thường được sử dụng để hệ thống có thể khởi động theo tín hiệu yêu cầu của hệ thống chữa cháy. Việc thay đổi các thông số cài đặt, ngưỡng áp lực hoặc logic điều khiển không nên thực hiện tùy ý.
Khi hệ thống ở trạng thái bình thường, bơm bù áp có thể hoạt động để duy trì áp lực đường ống. Người vận hành cần theo dõi trạng thái khởi động và dừng của bơm, đồng thời lưu ý các trường hợp bơm chạy liên tục hoặc khởi động quá thường xuyên vì đây có thể là dấu hiệu cần kiểm tra rò rỉ hoặc bất thường trong hệ thống.
Khi áp lực hệ thống giảm do yêu cầu sử dụng nước chữa cháy, tín hiệu điều khiển có thể kích hoạt bơm theo thiết kế. Người vận hành cần quan sát trạng thái hoạt động của bơm, tín hiệu trên tủ điều khiển và các đồng hồ áp lực. Nếu hệ thống không tự động khởi động hoặc xuất hiện lỗi, việc khởi động thủ công chỉ được thực hiện theo quy trình vận hành của công trình và hướng dẫn của nhà sản xuất.
Trong thời gian máy bơm hoạt động, cần theo dõi áp lực, tiếng ồn, độ rung, nhiệt độ động cơ, tình trạng rò rỉ và các cảnh báo trên tủ điều khiển. Không đứng sát các bộ phận quay hoặc thực hiện thao tác sửa chữa trên máy bơm đang hoạt động. Nếu phát hiện hiện tượng bất thường nghiêm trọng, cần xử lý theo quy trình an toàn đã được ban hành.
Sau khi sự cố được kiểm soát và có xác nhận hệ thống không còn yêu cầu cấp nước chữa cháy, việc dừng bơm phải được thực hiện theo quy trình của công trình. Không nên tự ý dừng bơm chỉ vì thấy áp lực đã thay đổi hoặc lưu lượng giảm. Sau đó cần kiểm tra lại hệ thống, xác định nguyên nhân kích hoạt, tình trạng van, mức nước, nguồn điện và các thiết bị liên quan trước khi đưa trạm bơm trở về trạng thái thường trực.
Một trong những lỗi cần tránh là để tủ điều khiển ở trạng thái không đúng với chế độ vận hành yêu cầu. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng phản ứng của hệ thống khi xảy ra sự cố.
Việc thay đổi trạng thái van mà không kiểm soát có thể làm ảnh hưởng đến khả năng cấp nước của hệ thống. Các van quan trọng cần được quản lý, kiểm tra và ghi nhận theo quy trình của cơ sở.
Đèn báo lỗi, cảnh báo nguồn điện, ắc quy hoặc các tín hiệu bất thường cần được kiểm tra thay vì bỏ qua. Những cảnh báo nhỏ có thể trở thành vấn đề lớn nếu không được xử lý kịp thời.
Bơm diesel không chỉ cần được kiểm tra khi có sự cố. Nhiên liệu, ắc quy, dầu, hệ thống làm mát và khả năng khởi động cần được kiểm tra định kỳ theo quy trình bảo trì.
Vận hành hiệu quả phải đi kèm với kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ. Nội dung kiểm tra có thể bao gồm máy bơm, tủ điều khiển, đường ống, van, đồng hồ, nguồn điện, nguồn nhiên liệu, bể nước và các thiết bị liên quan. Nhật ký vận hành nên ghi nhận thời điểm kiểm tra, trạng thái thiết bị, các cảnh báo phát sinh, kết quả thử nghiệm và những vấn đề cần khắc phục. Việc này giúp đơn vị quản lý theo dõi tình trạng thiết bị và phát hiện bất thường sớm hơn. Các yêu cầu cụ thể về thiết kế, lắp đặt và trang bị hệ thống cần được đối chiếu với quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng cho công trình. TCVN 7336:2021 quy định yêu cầu đối với thiết kế và lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt; TCVN 3890:2023 quy định về trang bị, bố trí phương tiện và hệ thống phòng cháy, chữa cháy cho nhà và công trình. QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023 là một trong những quy chuẩn quan trọng liên quan đến an toàn cháy cho nhà và công trình. Các tài liệu này cần được áp dụng phù hợp với loại công trình và hồ sơ được phê duyệt.
Người vận hành cần được đào tạo và phân công nhiệm vụ rõ ràng trước khi thực hiện các thao tác với hệ thống. Không tự ý sửa đổi thông số điều khiển, tháo thiết bị bảo vệ hoặc thay đổi cấu hình máy bơm khi chưa có sự phê duyệt phù hợp. Đối với hệ thống đang có sự cố cháy thực tế, việc vận hành phải ưu tiên an toàn con người, tuân thủ phương án chữa cháy của cơ sở và hướng dẫn của lực lượng có trách nhiệm. Quy trình trên mang tính hướng dẫn tổng quát, không thay thế hồ sơ thiết kế, quy trình vận hành được phê duyệt hoặc tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất.
Trạm bơm cần được kiểm tra theo kế hoạch quản lý và bảo dưỡng của công trình. Ngoài kiểm tra định kỳ, cần kiểm tra khi xuất hiện cảnh báo, rò rỉ, rung, tiếng ồn bất thường hoặc thay đổi trạng thái hệ thống.
Nếu hệ thống được thiết kế để vận hành tự động, chế độ tự động cần được duy trì theo yêu cầu của thiết kế và quy trình vận hành. Người quản lý cần thường xuyên kiểm tra để bảo đảm tín hiệu điều khiển và nguồn cấp sẵn sàng.
Không nên mặc định rằng bơm chạy liên tục là bình thường. Cần kiểm tra nguyên nhân như nhu cầu sử dụng nước, rò rỉ đường ống, thay đổi áp lực hoặc tín hiệu điều khiển. Việc xử lý phải dựa trên cấu hình cụ thể của hệ thống.
Nên giao nhiệm vụ cho người đã được đào tạo, hướng dẫn và phân công theo quy định của cơ sở. Người vận hành phải nắm được sơ đồ hệ thống, chế độ điều khiển và quy trình xử lý tình huống của công trình.
CÔNG TY CP ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH CHUẨN A
Địa chỉ: Trung tâm dịch vụ KCN Amata, phường Long Bình, tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.
Hotline: 0907 494 549
Email: info@chuana.com.vn
Website:https://chuana.com.vn/
Liên hệ Chuẩn A để trao đổi nhu cầu khảo sát, thiết kế, thi công trọn gói hoặc cải tạo nhà xưởng công nghiệp tại Đồng Nai và khu vực lân cận.
