
Trong hệ thống phòng cháy chữa cháy (PCCC) của nhà xưởng, kho, tòa nhà…, trạm bơm PCCC là “trái tim” đảm bảo áp lực và lưu lượng nước luôn sẵn sàng khi có cháy. Nhiều công trình lắp đủ thiết bị nhưng vẫn gặp lỗi như tụt áp, bơm không lên, jockey chạy liên tục, diesel không nổ… Nguyên nhân thường đến từ việc hiểu chưa đúng cấu tạo và nguyên lý vận hành.
Bài viết này sẽ giúp bạn nắm rõ: trạm bơm PCCC gồm những gì, vai trò của bơm điện – bơm diesel – bơm bù áp (jockey) và cách chúng hoạt động phối hợp khi có sự cố.
Trạm bơm PCCC là khu vực tập trung các thiết bị cấp nước chữa cháy: bơm chính, bơm dự phòng, bơm bù áp, tủ điều khiển, đường ống – van – đồng hồ áp, bể/bồn nước… Trạm bơm có nhiệm vụ:
Duy trì áp lực ổn định trong hệ thống sprinkler/họng nước
Đảm bảo lưu lượng đủ lớn khi kích hoạt chữa cháy
Tự động vận hành theo tín hiệu áp suất/lưu lượng và chế độ cài đặt
Tùy quy mô công trình, trạm bơm thường gồm các nhóm sau:
Bơm điện (Main Electric Pump) – bơm chính
Bơm diesel (Diesel Pump) – bơm dự phòng khi mất điện
Bơm bù áp (Jockey Pump) – duy trì áp, ngăn bơm chính khởi động “nhầm”
Bể nước/bồn nước PCCC
Đường ống hút – ống xả, khớp nối mềm (nếu có), lọc rác, van 1 chiều…
Van chặn (Gate/Butterfly valve), van 1 chiều (Check valve)
Đồng hồ áp suất, công tắc áp suất (Pressure switch)
Công tắc dòng chảy (Flow switch) (tùy hệ)
Van xả thử (test), van xả khí, van xả cặn…
Tủ điều khiển bơm diesel (kèm sạc ắc quy, giám sát nhiên liệu)
Tủ điều khiển bơm bù áp (jockey)
Tín hiệu giám sát/lỗi, nút dừng khẩn, chế độ Auto/Manual
Ống góp (manifold), đường ống ra hệ thống sprinkler/họng nước
Ống khói xả (đối với bơm diesel), thông gió phòng bơm
Thiết bị chiếu sáng, đèn sự cố, hệ thống thoát nước phòng bơm…
Bơm điện là bơm chính, dùng nguồn điện lưới để cấp nước chữa cháy.
Bơm điện thường được kích hoạt khi:
Áp suất hệ thống giảm xuống dưới ngưỡng cài đặt (do đầu phun mở, họng nước mở, đường ống bị xả…)
Có tín hiệu liên động từ hệ thống (tùy thiết kế)
Cấp lưu lượng lớn và áp lực ổn định cho hệ thống chữa cháy
Là bơm vận hành chính trong phần lớn kịch bản có cháy
Lưu ý quan trọng: Khi bơm điện đã chạy chữa cháy, nhiều hệ thống thiết kế để không tự dừng cho đến khi người vận hành dừng bằng tay (tránh dừng nhầm khi cháy chưa dập).

Bơm diesel là bơm dự phòng, sử dụng động cơ diesel để vận hành khi:
Mất điện hoặc nguồn điện không ổn định
Bơm điện gặp sự cố không chạy được
Bơm diesel được kích hoạt khi:
Áp suất hệ thống giảm và bơm điện không đáp ứng (tùy logic tủ)
Hoặc theo cấu hình dự phòng khi mất điện (tùy thiết kế)
Đảm bảo hệ thống chữa cháy vẫn hoạt động ngay cả khi mất điện
Tăng độ tin cậy cho nhà xưởng, kho có yêu cầu an toàn cao
Nhiên liệu đủ, đường dầu sạch
Ắc quy đủ điện, bộ sạc hoạt động
Ống khói, thông gió phòng bơm đảm bảo an toàn khí thải
Lịch chạy thử định kỳ để tránh “đến lúc cháy mới không nổ”

Bơm bù áp (jockey) là bơm công suất nhỏ, nhiệm vụ chính là:
Duy trì áp suất đường ống ở mức ổn định
Bù lại các hao hụt áp nhỏ (rò rỉ nhẹ, co giãn nhiệt, xả test nhỏ…)
Tránh việc bơm điện/diesel phải khởi động liên tục vì tụt áp nhỏ
Khi áp suất tụt xuống dưới ngưỡng “bù áp” (thường cao hơn ngưỡng khởi động bơm chính)
Jockey chạy một thời gian ngắn để đưa áp về ngưỡng đặt, rồi tự dừng
Nếu không có jockey (hoặc jockey hỏng), hệ thống dễ xảy ra:
Bơm chính khởi động liên tục do tụt áp nhỏ
Tăng hao mòn bơm chính, tốn điện, giảm tuổi thọ thiết bị
Khó kiểm soát lỗi rò rỉ và gây “nhờn” vận hành

Thường do:
Rò rỉ đường ống/van
Cài đặt ngưỡng áp chưa phù hợp
Van 1 chiều hở, đồng hồ áp sai số, pressure switch lỗi
Thường do:
Hút không đủ nước, lọc rác nghẹt
Air trong đường hút, xâm thực (cavitation)
Van đóng chưa mở hết, lỗi đường ống/đồng hồ
Thường do:
Hết dầu/ nghẹt lọc
Ắc quy yếu, bộ sạc hỏng
Lỗi cảm biến, lỗi khởi động – cần chạy thử định kỳ
Chuẩn A hỗ trợ khảo sát, thiết kế – thi công trạm bơm PCCC cho nhà xưởng/kho, đồng thời cải tạo nâng cấp và bảo trì định kỳ nhằm đảm bảo hệ thống luôn sẵn sàng hoạt động khi có sự cố.
CÔNG TY CP ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH CHUẨN A
Hotline: 0907 494 549
Website: chuana.com.vn
Email: info@chuana.com.vn
Facebook: Chuẩn A Corporation
Youtube: chuanaconstruction
Tiktok: chuanaconstruction
Trân trọng.