Tháo dỡ nhà xưởng là hạng mục rủi ro cao vì liên quan trực tiếp đến ổn định kết cấu, làm việc trên cao, cắt thép – phá bê tông, bụi/ồn/rung, điện – cháy nổ và nguy cơ ảnh hưởng khu vực đang vận hành. Khi triển khai, công trường cần tuân thủ quy định an toàn trong thi công xây dựng (bao gồm mục phá dỡ công trình trong QCVN 18:2021/BXD).
Khi nào doanh nghiệp cần tháo dỡ nhà xưởng?
- Cải tạo, mở rộng mặt bằng sản xuất (thay đổi layout, nâng cấp công năng)
- Nhà xưởng xuống cấp, hư hỏng kết cấu, không còn đáp ứng an toàn vận hành
- Di dời dây chuyền, chuyển đổi mục đích sử dụng kho/xưởng
- Giải phóng mặt bằng để xây mới (kèm xử lý nền móng, hạ tầng kỹ thuật)
Quy trình tháo dỡ an toàn (thực tế công trường)
1) Khảo sát hiện trạng và nhận diện rủi ro
- Kiểm tra kết cấu: khung thép, dầm/cột, mái tôn, tường bao, sàn, móng
- Rà soát hệ thống đang tồn tại: điện, nước, khí nén, PCCC, đường ống, cáp ngầm
- Xác định điểm nguy hiểm: khu vực dễ sập đổ, vật treo, mảng tường yếu, mái mục
2) Lập biện pháp thi công tháo dỡ + kế hoạch an toàn (Method Statement)
- Chọn phương án: tháo dỡ thủ công, cơ giới, hay “sụp đổ chủ động” (hiếm dùng)
- Thiết kế trình tự: từ trên xuống dưới, từ ngoài vào trong, tránh phá “xương sống” trước
- Lập phương án ứng cứu: tai nạn rơi ngã, sập đổ, cháy nổ, chấn thương do máy
3) Cô lập tiện ích – Lockout/Tagout (LOTO)
- Cắt điện, khóa nguồn, treo thẻ (đặc biệt tủ tổng/MDB, nhánh cấp máy)
- Cô lập nước, khí nén, hơi nóng, hệ thống liên động nếu có
- Xác minh “không còn năng lượng tồn dư” trước khi cắt phá
4) Thiết lập rào chắn, phân luồng và vùng nguy hiểm
- Rào chắn cứng, biển báo, đèn cảnh báo (ngày/đêm)
- Phân luồng xe ra vào, bố trí người hướng dẫn (spotter)
- Khoanh vùng nguy hiểm theo thiết bị/biện pháp sử dụng
5) Thực hiện tháo dỡ theo trình tự an toàn
- Tháo dỡ mái (tôn, xà gồ) → hệ giằng → khung/dầm/cột → tường/sàn
- Không để công nhân đứng ở vị trí nguy hiểm trên đỉnh công trình cao.
- Chuyển phế liệu ra ngoài theo điều kiện kiểm soát, tránh vừa phá vừa “dọn” lộn xộn.
6) Kiểm soát bụi – ồn – rung – môi trường
- Phun sương/ tưới nước giảm bụi theo khu vực phá dỡ
- Thi công theo “khung giờ” phù hợp để giảm ảnh hưởng dây chuyền xung quanh
- Che chắn, thu gom phế thải, không để trôi vữa/bê tông ra hệ thống thoát nước
7) Quản lý phế thải và vận chuyển
- Phân loại: sắt thép, tôn, bê tông, gạch, rác công nghiệp
- Bố trí bãi tập kết an toàn, không chắn lối thoát nạn và tuyến xe nâng
- Vận chuyển theo tuyến đã thống nhất với nhà máy/KCN
8) Nghiệm thu – bàn giao mặt bằng
- Làm sạch mặt bằng, tháo rào chắn tạm khi đủ điều kiện
- Bàn giao theo hạng mục: hiện trạng, khối lượng tháo dỡ, hồ sơ ảnh trước–sau
Biện pháp thi công phổ biến cho nhà xưởng (chọn theo hiện trạng)
Tháo dỡ “từng phần” (ưu tiên khi khu vực chật/đang vận hành)
- Tháo mái, xà gồ, vách… theo module nhỏ
- Dùng giàn giáo/xe nâng người đúng tải, có chống rơi
- Phù hợp cải tạo “không gián đoạn” hoặc chỉ dừng từng khu
Tháo dỡ cơ giới (nhanh, năng suất cao)
- Máy xúc gắn búa/bóp/ kẹp cắt, kết hợp cắt thép kiểm soát
- Phù hợp mặt bằng đủ rộng, đường công vụ tốt, kiểm soát rung/ồn
Cắt – phá kết cấu kim loại (khung thép, sàn thép)
- Khi cắt/phá dỡ kết cấu kim loại, QCVN 18 yêu cầu có biện pháp ngăn nguy hiểm do kết cấu vặn xoắn, bung liên kết hoặc sụp đổ bất ngờ.
- Luôn có chống đỡ tạm (shoring) khi tháo liên kết chịu lực
Trường hợp có amiăng (asbestos) hoặc vật liệu đặc thù
QCVN 18 có quy định riêng cho phá dỡ công trình có sử dụng amiăng. Nếu nghi ngờ, cần khảo sát vật liệu, phương án kiểm soát bụi sợi, PPE chuyên dụng và xử lý chất thải đúng quy định.
Các rủi ro hay gặp và cách kiểm soát (quản lý rủi ro “đúng bài”)
- Sập đổ dây chuyền: bắt buộc trình tự tháo dỡ + chống đỡ tạm, không phá kết cấu chịu lực trước
- Rơi vật – văng mảnh: lưới chắn, vùng cấm, mũ/kính/giày, hạn chế người không phận sự
- Điện giật: LOTO + kiểm tra lại nguồn + quản lý dây tạm
- Cháy nổ do cắt hàn: giấy phép làm việc nóng, bình chữa cháy sẵn sàng, dọn vật dễ cháy
- Bụi/ồn/rung: phun sương, che chắn, thi công theo giờ, giám sát môi trường
- Tai nạn máy móc: phân luồng, spotter, khóa vùng hoạt động máy, kiểm tra thiết bị trước ca
Chuẩn A thi công tháo dỡ nhà xưởng theo hướng “an toàn – sạch – không gián đoạn”
Chuẩn A triển khai tháo dỡ/cải tạo nhà xưởng với trọng tâm: đúng trình tự, kiểm soát rủi ro, phân luồng an toàn, giảm bụi – giảm ảnh hưởng vận hành, phù hợp môi trường KCN và khu vực nhà máy đang hoạt động.
Thông tin liên hệ
CÔNG TY CP ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH CHUẨN A
Trân trọng.
