Khi xảy ra báo cháy trong nhà xưởng/nhà máy, 3–5 phút đầu tiên quyết định việc dập cháy kịp thời hay lan rộng. Nhiều nơi có đủ thiết bị PCCC nhưng vẫn lúng túng vì thiếu quy trình phân vai rõ ràng: ai xác minh? ai gọi lực lượng hỗ trợ? ai cắt điện? ai hướng dẫn thoát nạn? ai dùng bình/họng nước?
Bài viết này cung cấp một quy trình xử lý khi báo cháy theo hướng dễ áp dụng: phân vai – liên hệ – cô lập khu vực – sơ tán – chữa cháy ban đầu – bàn giao.
Nguyên tắc vàng khi có báo cháy trong nhà xưởng
- Bình tĩnh – làm đúng thứ tự
- Ưu tiên an toàn con người (không mạo hiểm)
- Xác minh nhanh nhưng không trì hoãn sơ tán nếu có dấu hiệu thật
- Cô lập nguồn nguy hiểm (điện, gas, hóa chất, máy móc)
- Chữa cháy ban đầu trong phạm vi kiểm soát, còn lại bàn giao cho lực lượng chuyên trách
Phân vai khi báo cháy: Ai làm gì?
Dưới đây là mô hình phân vai thực tế cho nhà xưởng (có thể điều chỉnh theo quy mô).
1) Người phát hiện/Người ở gần điểm báo (First Responder)
Nhiệm vụ chính:
- Hô hoán “CHÁY!” để cảnh báo người xung quanh
- Nhấn nút báo cháy khẩn (MCP)nếu chưa kích hoạt
- Quan sát nhanh: có khói, lửa, mùi khét, tia lửa điện… không?
- Nếu an toàn và đã được đào tạo: dùng bình chữa cháy xử lý đám cháy nhỏ
Không làm:
- Không cố vào khu vực nhiều khói/khí độc
- Không “tự xử” một mình khi không có hỗ trợ
2) Trực phòng bảo vệ/Trực trung tâm (Security/Control Room)
Nhiệm vụ chính:
- Nhận tín hiệu từtủ trung tâm báo cháy: ghi nhận zone/địa chỉ, thời điểm
- Phát loa thông báo (nếu có), kích hoạt phương án ứng phó
- Gọi đội PCCC cơ sở/đội an toàn đến điểm báo
- Chuẩn bị mở cổng, hướng dẫn xe cứu hỏa (khi cần)
Checklist nhanh:
- Xác định “điểm báo” ở khu nào?
- Có camera/quan sát nhanh được không?
- Kích hoạt quy trình liên hệ theo danh sách số điện thoại nội bộ
3) Đội PCCC cơ sở / Đội ứng cứu ban đầu (Fire Warden)
Nhiệm vụ chính:
- Tiếp cận khu vực báo cháy theo tuyến an toàn
- Xác minh: báo thật hay báo giả (khói bụi, hơi nóng…)
- Nếu cháy nhỏ: tổ chức chữa cháy ban đầu bằng bình, họng nước vách tường
- Thiết lập vùng an toàn, ngăn người không phận sự đi vào
- Báo cáo nhanh tình hình cho chỉ huy hiện trường
4) Chỉ huy hiện trường (Incident Commander – thường là HSE/Quản lý ca)
Nhiệm vụ chính:
- Ra quyết định: sơ tán một phần hay toàn bộ
- Chỉ đạo cô lập khu vực: cắt điện khu vực, khóa nguồn nguy hiểm
- Phân công người hướng dẫn thoát nạn theo tuyến
- Liên hệ lực lượng bên ngoài khi cần
- Nhận báo cáo từ các nhóm và điều phối nguồn lực
5) Nhóm kỹ thuật (M&E/Điện – Máy)
Nhiệm vụ chính:
- Thực hiện cắt điện đúng khu vực (tránh cắt nhầm gây nguy hiểm)
- Nếu có: cô lập gas/khí nén/hóa chất theo quy trình
- Hỗ trợ vận hành trạm bơm PCCC/thiết bị liên động (nếu có)
- Không tự ý thao tác khi không có lệnh từ chỉ huy (tránh gây rủi ro)
6) Nhóm hướng dẫn thoát nạn (Evacuation Team)
Nhiệm vụ chính:
- Hướng dẫn người lao động rời khu vực theo lối thoát nạn
- Nhắc không dùng thang máy (nếu có), không quay lại lấy đồ
- Kiểm tra phòng/khu vực để tránh sót người (nếu an toàn)
- Dẫn về điểm tập kết và báo quân số
7) Y tế/HR (First Aid)
Nhiệm vụ chính:
- Chuẩn bị sơ cứu, hỗ trợ người ngạt khói/chấn thương
- Phối hợp kiểm đếm, ghi nhận danh sách người bị ảnh hưởng
- Hỗ trợ liên hệ người thân (nếu cần)
Quy trình xử lý khi báo cháy theo từng bước (dễ áp dụng)
Bước 1: Kích hoạt cảnh báo – báo động nội bộ
- Người phát hiện hô hoán + nhấn nút khẩn (nếu cần)
- Trực trung tâm xác định khu vực báo, thông báo nội bộ
Bước 2: Xác minh nhanh – nhưng không trì hoãn sơ tán
- Đội PCCC cơ sở tiếp cận theo tuyến an toàn
- Nếu có khói/lửa/mùi khét rõ: xem như báo thật
Bước 3: Cô lập khu vực (ngăn cháy lan)
- Chỉ huy hiện trường ra lệnh cắt điện khu vực
- Cô lập nguồn nguy hiểm: gas/khí nén/thiết bị sinh nhiệt
- Đóng cửa khu vực (nếu phù hợp) để hạn chế cấp khí cho đám cháy
Bước 4: Chữa cháy ban đầu (nếu trong khả năng kiểm soát)
- Dùng bình phù hợp (CO₂ cho tủ điện, bột/foam tùy loại cháy)
- Dùng họng nước vách tường khi có đủ người thao tác
- Không chữa cháy nếu: khói dày, lửa lớn, nguy cơ nổ/điện giật
Bước 5: Sơ tán – tập kết – kiểm đếm
- Hướng dẫn thoát nạn theo tuyến
- Tập kết đúng điểm, kiểm đếm quân số theo tổ/line/khu vực
- Báo chỉ huy nếu thiếu người
Bước 6: Liên hệ lực lượng hỗ trợ bên ngoài (khi cần)
- Khi đám cháy vượt khả năng kiểm soát:
- Trực bảo vệ chuẩn bị đón và dẫn đường
- Cung cấp thông tin: vị trí cháy, vật liệu nguy hiểm, sơ đồ khu vực, nguồn nước
Bước 7: Bàn giao – ghi nhận – phục hồi vận hành
- Sau khi kiểm soát: không tự ý cấp điện lại khi chưa kiểm tra
- Lập biên bản sự cố, đánh giá nguyên nhân, điểm cải tiến
- Bổ sung đào tạo/diễn tập nếu phát hiện lỗ hổng quy trình
Danh sách liên hệ khẩn nên dán tại trung tâm/bảo vệ
- Chỉ huy hiện trường (HSE/Quản lý ca)
- Đội PCCC cơ sở (tổ trưởng + các nhóm)
- Kỹ thuật điện/M&E
- Bảo vệ cổng
- Y tế/First Aid
- Hotline nội bộ/đối tác hỗ trợ (nếu có)
Chuẩn A hỗ trợ tư vấn phương án PCCC và quy trình vận hành an toàn
Chuẩn A đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc tư vấn giải pháp PCCC, bố trí thiết bị và xây dựng quy trình vận hành – xử lý sự cố theo hướng rõ người – rõ việc – rõ liên hệ, giúp nhà máy phản ứng nhanh và hạn chế thiệt hại khi có báo cháy.
Thông tin liên hệ
CÔNG TY CP ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH CHUẨN A
Trân trọng.
