Hệ thống M&E là phần dễ bị bỏ qua nhất trong công tác bảo trì, vì khi còn chạy được thì hầu như không ai đặt câu hỏi. Vấn đề là phần lớn sự cố điện, nước hay thông gió đều có giai đoạn suy giảm âm thầm trước khi dừng hẳn.
Bài viết tập trung vào câu hỏi thời điểm: khi nào cần kiểm tra từng hệ thống, chu kỳ tham khảo là bao lâu và dấu hiệu nào cho thấy cần bảo trì M&E nhà máy sớm hơn lịch đã định.
.png)
M&E là viết tắt của cơ điện, bao gồm phần điện và phần cơ khí phục vụ vận hành công trình.
Trong nhà xưởng, nhóm này thường gồm hệ điện động lực và chiếu sáng, cấp thoát nước, thông gió và làm mát, khí nén, điều hòa khu văn phòng và hệ thống điều khiển liên quan.
Cùng một loại thiết bị nhưng vận hành ba ca sẽ xuống cấp nhanh hơn nhiều so với vận hành một ca.
Môi trường bụi, hơi ẩm, hóa chất hoặc nhiệt độ cao cũng rút ngắn chu kỳ. Vì vậy chu kỳ nên được xác định theo điều kiện thực tế thay vì áp dụng máy móc một con số chung.
Thứ nhất là theo lịch định kỳ. Thứ hai là theo số giờ vận hành của thiết bị. Thứ ba là theo tình trạng thực tế qua đo đạc. Thứ tư là kiểm tra đột xuất khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Hầu hết nhà máy kết hợp cả bốn, trong đó lịch định kỳ đóng vai trò khung nền.
.png)
Tủ điện tổng và tủ phân phối thường được kiểm tra sáu tháng đến một năm một lần, gồm siết lại điểm đấu nối, vệ sinh tủ và kiểm tra tình trạng thiết bị đóng cắt.
Đo nhiệt hồng ngoại nên thực hiện khi hệ đang mang tải, vì điểm phát nhiệt bất thường chỉ bộc lộ khi có dòng vận hành.
Aptomat nhảy lặp lại, mùi khét nhẹ tại tủ, tiếng kêu bất thường, vỏ tủ nóng hơn bình thường hoặc đèn chiếu sáng nhấp nháy theo tải là những dấu hiệu không nên chờ đến kỳ kiểm tra.
Các trường hợp này thường liên quan đến tiếp xúc kém tại điểm đấu nối hoặc quá tải cục bộ.
Bơm và van thường được kiểm tra ba đến sáu tháng một lần. Bể chứa nước sinh hoạt cần vệ sinh theo chu kỳ riêng.
Hố ga và bẫy mỡ tại khu vực có nước thải sản xuất cần nạo vét với tần suất cao hơn, tùy thành phần nước thải.
Áp lực nước giảm, bơm chạy liên tục không ngắt, nước rút chậm tại khu vực thoát sàn hoặc xuất hiện vệt ẩm dọc tuyến ống đều cho thấy cần kiểm tra sớm.
Rò rỉ nhỏ trong hộp kỹ thuật thường chỉ được phát hiện qua hóa đơn nước tăng bất thường.
Vệ sinh cánh quạt, lưới lọc và tấm làm mát thường thực hiện ba đến sáu tháng một lần, ngắn hơn ở nhà máy nhiều bụi.
Động cơ, dây curoa, vòng bi và giá đỡ nên được kiểm tra cùng đợt, kèm đánh giá tình trạng chống thấm tại vị trí xuyên mái.
Nhiệt độ trong xưởng tăng dù thiết bị vẫn chạy, tiếng ồn hoặc rung tăng dần, lưu lượng gió giảm rõ rệt là những dấu hiệu phổ biến.
Với quạt hút mái, vết ẩm quanh chân đế sau mưa cho thấy lớp làm kín tại điểm xuyên mái đã xuống cấp.
Lọc gió, lọc dầu và bẫy nước thường có chu kỳ thay theo giờ vận hành do nhà sản xuất quy định.
Kiểm tra rò rỉ trên tuyến ống phân phối nên thực hiện định kỳ, vì rò rỉ khí nén làm tăng điện năng tiêu thụ mà không gây dừng máy nên rất khó nhận biết.
Vệ sinh lọc gió thường theo chu kỳ ngắn, trong khi vệ sinh dàn lạnh và kiểm tra gas thực hiện theo năm.
Phòng server và phòng điều khiển cần ưu tiên cao hơn vì nhiệt độ ảnh hưởng trực tiếp đến thiết bị.
Bảo trì M&E công trình phục vụ hạ tầng chung của nhà xưởng. Bảo dưỡng máy sản xuất thuộc phạm vi thiết bị dây chuyền.
Hai nhóm này thường do các đơn vị khác nhau phụ trách, nhưng cần phối hợp lịch để tận dụng chung các kỳ dừng máy.
Công việc cần ngắt điện tủ tổng hoặc dừng cấp nước phải được lên lịch trước và thông báo tới các bộ phận liên quan.
Nhiều nhà máy gom các hạng mục cần ngắt vào cùng một kỳ dừng máy để giảm số lần gián đoạn.
Giá trị của bảo trì M&E nằm ở xu hướng thay đổi chứ không chỉ ở kết quả một lần đo.
Khi nhiệt độ điểm đấu nối, dòng tải, áp lực nước hoặc độ rung được ghi lại qua nhiều kỳ, đội kỹ thuật nhận ra thiết bị nào đang suy giảm dần trước khi hỏng.
Lịch M&E nên nằm trong cùng kế hoạch với các hạng mục kết cấu, mái và hạ tầng để tránh trùng lặp thời điểm huy động nhân sự.
Cách phân bổ theo tháng trong năm được trình bày trong bài lập kế hoạch bảo trì nhà máy hàng năm.
Thời điểm bảo trì hệ thống M&E nên được xác định dựa trên điều kiện vận hành thực tế, số giờ hoạt động và kết quả đo đạc, thay vì chỉ dựa vào một chu kỳ cố định.
Khi mỗi hệ thống có chu kỳ riêng phù hợp và các dấu hiệu bất thường được xử lý sớm, doanh nghiệp giảm được rủi ro dừng sản xuất ngoài kế hoạch. Toàn bộ danh mục cần theo dõi được liệt kê trong bài bảo trì nhà máy gồm những hạng mục nào.
Mỗi nhà máy có tải vận hành và điều kiện môi trường khác nhau. Khảo sát hiện trạng giúp xác định chu kỳ kiểm tra phù hợp cho từng hệ thống thay vì áp dụng một lịch chung.
CÔNG TY CP ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH CHUẨN A
Địa chỉ: Trung tâm dịch vụ KCN Amata, phường Long Bình, tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.
Hotline: 0907 494 549
Email: info@chuana.com.vn
Website:https://chuana.com.vn/
Liên hệ Chuẩn A để trao đổi nhu cầu khảo sát và bảo trì hệ thống M&E nhà máy tại Đồng Nai.
